Sarbilgo makroproiektu fotovoltaikoa geldituta

(Castellano)

Energia berriztagarriko makro-proiektuak euskal geografia osoan sortu ziren, baita bat-bateko belaunaldian ere (ez hainbeste: ustezko Trantsizio Ekologikotik bultzatutako beste burbuila kapitalista berri bat da), benetako Trantsizio baterako beharrezko arrazoiak eta askoz premiazkoagoak diren ekintza batzuk kontuan hartu gabe.

Haietako asko Euskal Herrian gelditu dira:  Statkrafteko  Piaspekoa (Azpeitia, Zestoa and Errezil) eta Itsaraz, Pagoeta, Izarraitz eta Hernio-Gazumekoak, Enkarterriko Blackstone eta beste asko. Hori bai, askok aurrera jarraitzen dute.

Baina gelditzen badira, horrek guztiak esan nahi du arrazoia dugula: ingurumenean, gizartean eta ekonomian duen eragina izugarria da. Are gehiago, erakundeen eta beren araudien kontra ere egiten dute hain zuzen, onartzen duten bezala. Horrek guztiak esan nahi du gizarte zibilak hor egon behar duela eta aurre egin behar duela, bestela, agian ez dituzte hain kontuan hartuko eragiten dituzten inpaktu horiek.

Orain, baztertutako proiektu horiei guztiei beste bat gehitu behar zaie: Sarbil. Geldiarazteko arrazoia kontrako ingurumen-txostena da. Baina engainatu egiten gara pentsatzen badugu ez dela izan Etxauri inguruko jendearen mobilizazio handiagatik.

Hain ondo adierazten dutenez: «Bailaran eta inguruetan egin den herri-borroka honen oinarria ez da energia berriztagarrien aurkako jarrera, baizik eta argi dugula, espekulazio ekonomikoaren irizpideekin diseinatutako makroproiektu energe ko baten egokitasuna alde batera utzita, leku guz ak ez direla egokiak jus fikaziorik gabeko ingurumen-inpaktu konponezinak dituzten instalazio industrialak hartzeko».

Hemen haien komunikatu osoa sartzen dugu.

Sarbilgo makroproiektu fotovoltaikoa geldiarazi da, aurkako ingurumen txostenagatik

Sarbilgo makroproiektu fotovoltaikoa (Cabezón de Etxauri) geldiarazi egin da Nafarroako Gobernuko Ingurugiro Sailak irailaren 15eko 1090E/2026 Ebazpenean argitaratu duen aurkako ingurumen-inpaktuaren adierazpenagatik. Proiektua Etxauri, Oltza Zendea eta Orkoiengo lurretan sustatu da Etxauriko Udalaren lankidetzarekin eta laguntza irmoarekin, eta, azkenean, ezetsi egin da, urtebeteko oposizioaren ondoren.

Apirilean, Cabezón de Etxauri Bizirik kolektiboak 260 orrialdeko dosierra eta 23 alegazio juridiko, tekniko eta ingurumenekoak aurkeztu zituen Ingurugiro Sailean. Paperean sinatutako 2500 alegazio baino gehiago ere jaso eta entregatu ziren, eta baita zenbatezinak diren digitalak. Horrekin bat eginez, Oltza Zendea, Jaitz, Goñi Ibarra, Bidaurreta, Belaskoain, Larraia, Izurtzu, Lezaun, Otxobi eta Sarasateko udalek, baita Nafarroako Mendi Kirol eta Eskalada Federazioak, Urbi Auzo elkarteak, Gure Haizeak, Urbasa Andia Bizirik, Fundación Sustrai Eraikuntzak, Ecologistas en Acción, SEO/BirdLife eta Satorrak taldeak ere, makroproiektua geldiaraztea eskatu zuten.

Bailaran eta inguruetan egin den herri-borroka honen oinarria ez da energia berriztagarrien aurkako jarrera, baizik eta argi dugula, espekulazio ekonomikoaren irizpideekin diseinatutako makroproiektu energetiko baten egokitasuna alde batera utzita, leku guztiak ez direla egokiak justifikaziorik gabeko ingurumen-inpaktu konponezinak dituzten instalazio industrialak hartzeko. Administrazioaren ustez, industria-jarduera bateraezina ezarri nahi da ingurumen-, ekologia- eta paisaia-balio oso handiak dituen enklabe batean.

Inguruko bizilagun askok, eta “Cabezón de Etxauri Bizirik” kolektiboak, gaitzespen argia adierazi zuten 2025eko urriaren 31 k. Egun horretan, Etxauriko Udalak, sustatzaileak eta ingeniariak azaldu zuten makroproiektua gauzatzeko akordio bat sinatuta zutela. Ia urtebete geroago, gaur argi eta garbi geratu da proiektu bat modu ez zintzoan sustatzen aritu direla, herritarrei informazioa eman aurretik, gardentasun eta parte-hartze gutxirekin, ingurumen eta gizarte inpaktuak aztertu aurretik arduragabeki bultzatuta.

Prozesu honetan nabarmendu dira parte-hartze publiko faltsua, EH Bilduren kudeaketa arduragabea, ustezko subiranotasun energetikoaren aldeko talde sortu berriak, Etxauriko Udalak erabakia hartu ondoren ustezko prozesu deliberatibo batean gastatutako 14.000€, ateak itxita egindako bilerak eta proiektu horri buruzko gezur guztiak: gobernantza partekatua, “agrovoltaikoa” edo “ecovoltaico” terminoak, Goiener kooperatibak proiektua babesten zuela, batez ere tokiko eta eskualdeko kontsumora bideratutako ekoizpen energetikoa, 2, 5, 10 eta 15 urterekin ingurumen inpaktuak berrikustea, biodibertsitatea kontserbatzeko neurriak, “Madrildik etorritako” beste proiektu batzuk eragozteko egitea, dena martxan zegoela eta ezin zela geldiarazi, eta «proiektu hau ezberdina da» mantraren errepikapena. Hau guz a zaku hautsian erori da.

Makroproiektu honen kudeaketa arduragabe eta opakuak inpaktu fisiko, psikiko eta sozial garrantzitsuak utzi ditu Etxauribarren eta inplikatutako pertsona guztiengan, auzotarren, kolek boen, kontzejuen eta udalen arteko kohesio soziala hautsiz. Hala ere, ospatzeko moduko albistea da, prozesu honetan parte hartu dutenak biziki poztu eta arindu dituena. Zorionez, Ingurugiro Sailak atzera bota du proiektu hau, eta Cabezón de Etxauri Bizirik taldeak izugarri eskertzen du haren objektibotasuna, independentzia eta zorroztasun teknikoa. Era berean, eskerrak ematen dizkiegu ingurune naturala defendatzeko errespetuz lan egin duten eta hor egon diren pertsona, kolek bo, erakunde, udal eta kontzeju guztiei.

Goitik ustekabean iritsi zitzaizkigun inposizioen aurrean, gure arbasoek zaindutako lurralde batez baliatzen saiatu zirenak, urte luze honetan zehar ingurumenaren, lurraldearen eta herri subiranotasunaren aldeko duintasun adierazpenekin mosaiko kolek bo bat sortu dugu. Prozesu honen zauria sendatzeko dago, eta galdutako osasun fisiko, psikologiko eta emozionala berreskuratzeko, ingurumen eta energia krisiaz gain. Baina gaur, Sarbilen aldeko garaipena ospatzea tokatzen da.

2026/09/06