NOSTALGIA KOLONIALA ETA IRAIN HISTORIKOA

Gladys Giraldo Velásquez (Kontrapuntu Dekolonial Kolektiboa)

(Castellano)

Gasteizko bihotzean 90 urte ospatzeko «ukitu historikoekin» apaintzen dute erakusleihoa.

Ikusgai dagoen dekorazio-ukitua «beltzatxo» bat da, XVII. eta XVIII. mendeko Europako arte apaingarri herrikoia, «Blackamoor» izenekoa. Mahaiak, portzelanazko irudiak, argimutilak, altzariak eta luxuzko beste objektu batzuk, gorputz beltz exotizatuak irudikatzen dituztenak, normalean afrikarrak edo «mairuak», aristokrazien oparotasuna eta gustu bitxia erakusteaz gain, bahitu, merkaturatu eta nagusi zuriaren zerbitzura azpiratutako gorputzak irudikatzen dituztenak. Arrazista zen orduan, eta arrazista da gaur egun.

Txokolatearen, teen, kafeen eta goxokien saltokiaren erakusleihoko eszenatoki txiki honek erakusten duena ez dator bat istorioaren muturreko indarkeriarekin. Izan ere, ez da kasualitatea inportazioko salgai guztien jatorria, haurra barne, espainiar inperioaren enpresa kolonialaren – eta europarraren – eta afrikar transatlantikoaren salerosketaren emaitza izatea, zeinaren bidez 15 milioi haur baino gehiago (beren familiekin batera bahituak edo haiengandik bananduak, edo jada esklabo jaioak), gizonak eta emakumeak, deshumanizatu egin baitziren Ameriketako landaketetan (azukrea, kafea, kakaoa, tea, kotoia), meatzeetan edo etxeko zerbitzurako. Lau mendetako enpresa esklabistak indarrean zegoen kapitalismo basatia sendotzea ahalbidetu zuen. Horren arabera, Iparraldeko herrialdeak hegoaldeko herrialdeen baliabideak arpilatzen, Planeta suntsitzen eta desberdintasuna eta miseria nonahi zabaltzen aritu dira.

Gasteizek eta Euskal Herriko leku askok parte-hartze zuzena izan dute historia horretan, izen eta abizenekin, hala nola Kubako Zulueta klana, erakundeak, administrazio publikoak, bankuak eta eliza katolikoa. Denak, era batera edo bestera, onuradunak eta jaraunsleak. Inork ez die barkamenik eskatu Afrikako biktimei eta haien ondorengoei. Are gutxiago pentsatzen da justizia konpontzaileaz. Bada isiltasun bat ospakizun eta nostalgia kolonialaren iruditeria estali eta betikotzen duena. Bitartean, arrazismoa, egiturazkoa (CIEena, kaleetako eta mugetako polizia-kontrolarena, atzerritartasun-legeena eta segregazioarena eskolan, eta diskriminazioarena etxebizitzarako sarbidean), eta arrazakeriaren eguneroko beste adierazpen batzuk, hizkuntzan, kulturan, dekorazioan… oso indarrean jarraitzen dute.