Berta Caceresen bigarren epaiketa epairako prest


(CASTELLANO) (ENGLISH)

Martintxo Mantxo (aplaneta.org)
Marrazkia: Brenda Miranda/COPINH

Berta Caceres ekintzaile hondurastarraren hilketaren egileetako baten aurkako 44 eguneko epaiketaren ostean, gaur, haren senideek, abokatuek eta COPINH (Hondurasko Herri Erakunde eta Indigenen Kontseilu Zibikoa) taldeko lankideek prentsaurreko bat antolatu dute euren sentsazioen eta lehen ondorioen berri emateko, epaia eman baino lehen. Atzerriko zenbait ordezkarik goizeko 8: 00etan izan zen informazio-gosarian parte hartu genuen, 4: 00etan, Europako orduan. Berta Caceresen semeak, Salvador Zuñiga, moderatu zuen, eta, bertan, bere alabek eta bere amak ere parte hartu zuten. Ekitaldia amaitu bitartean, Europara joan ziren zapatisten ordezkaritzak, itsasoan zehar 47 egun igaro ondoren, Vigoko portuan bi egunez zain egon ondoren, lurra zapaldu zuten, kontinente horretako ehunka jarraitzailek harrera eginez. Dakigunez, kointzidentzia ez zen aldez aurretik burutu (1). Eta ez dakigu une hori egutegi maiak jasotzen duen, ezta zein b ‘aak’ tuune dagokion ere. Udako solstizio honetan, Sack Q ‘ij, Udaburua – Han eta hemen. Baina, zalantzarik gabe, historian eta gurekin bat egin zuten Abya Yalaren milaka urteko erresistentziaren mugarriak dira, eta bidea markatuko digute.

2018an Berta Caceres erail zuten zazpi pertsona errudun jo ostean (2), David Castillo krimenaren antolatzaileetako baten aurkako epaiketa apirilaren 6an hasi zen. DESA (Desarrollo Energéticos S. A.) enpresako zuzendari izandako David Castillo Berta Caceresen hilketaren akusatua da. DESA da Berta Caceresek, COPINHek eta Lengak aurka zuten Aguas Zarca proiektu hidroelektrikoaren arduraduna. Baina, gainera, David Castillo inteligentzia militarreko ofiziala da AEBetan, West Point-en prestatutakoa. Berta Caceresen hilketa planifikatzea leporatzen diote.

Bertha Zúñiga Bertaren alabak atzo azaldu zuenez, eta epaiketan ere hala egin zuenez, haren amak jada, hil aurretik, hitz egin zion jasan zuen errepresioan eta beste eraso batzuetan Castillok zeukan erantzukizunaz. Familiaren abokatuak den Victor Fernandezek, bestalde, azaldu zuen orain epaia ematea geratzen dela, baina aurkeztutako frogak erabatekoak direla, eta hala berresten dutela. Epaiketan 62 froga aurkeztu zituzten, David Castillok hilketan parte hartu zuela frogatzeko. Horietako asko telefono dealdiak izan ziren, Douglas Bustillo sikarioen antolatzailea eta Castilloren artekoak. Azken hau zen Berta monitorizatzen eta jarraitzen zuena, eta ondoren Castillori jakinarazten ziona.

Familiaren abokatuaren arabera, Castilloren aurkako frogak bere komunikazioak eta akusazioaren testuingurua dira, hala nola Castillo “delitu-ekintzen erruduna” izan zela “Agua Zarca proiektua onartu zenean ENEko Kontu-hartzailetza Batzordeko kide izan zenetik”. Victor Fernandez familiaren abokatuak azaldu zuenez, epaiketan frogatuta geratu zen otsailaren 5ean David Castillo eta 4 militarrek Bertaren aurkako atentatua egiteko zirela. “Logistika zailtasunengatik krimena ez zela egingo jakinarazi zioten Castillori”.

Zentzu horretan, abokatuak esan zuen erantzukizunari dagokionez Atala familia, DESA enpresaren jabeak, hurrengoak direla. Atalatarrak, DESAren jabeak dira. Gainera, Jose Eduardo Atala BCIE (Integrazio Ekonomikorako Banku Zentroamerikarra) Honduraseko zuzendaria izan zen. BCIEk beste finantzatzaile batzuetatik zetorren Agua Zarca proiektu hidroelektrikoaren inbertsioa zentralizatzen zuen. Fernandezek azaldu zuenez, krimenaren arrazoia izan zen Berta eta Lenca herria, COPINHen antolatuta, milioi askoko inbertsio horiarriskuan jarri zutela, Atalatarrei onura handiak ekarriko zizkiena. Agua Zarca proiektu hidroelektrikoak 44 milioi dolarreko balioa zuen. 2013an bere kokapena aldatu behar izan zuten mobilizazioengatik. Mobilizazioek 2015ean jarraitu zuten. Berta kentzea izan zen mugimendu hori gelditzeko eta alde bakarreko bankuen inbertsio hori ziurtatzeko modua. Azkenean, FMO (Holanda), FinnFund (Finlandia) eta Munduko Banku berak proiektua utzi zuten.

¡Viva Berta! Kanpamentu Feminista

Hori prozesu luzea izan da Berta Caceresen familiarentzat, beste behin ere oroitzapen tragiko horiei aurre egin behar baitiete, baina, batez ere, pertsonei eta horiek babesten dituen egiturari, kalte konponezina eragin baitzieten. Baina baita aldi luze bat ere, oposizio antolatuaren aurka formularik bortitzenak erabiltzeko zalantzarik izan ez zuen aparatu bati aurre egiteko, zeinaren boterea eta sendotasuna oraindik ere presente dauden eskualdean. Izan ere, Laura Zuñigak, beste alabetako batek, salatu zuenez, egun hauetan kriminalizatuak izaten eta “estigmatizazio prozesuak jasaten jarraitu dute, kriminalak beste batzuk direnean errua guri egotziz”.

Ildo horretan, Erika Guevara Amnesty Internationaleko Ameriketarako zuzendariak ere hitz egin zuen, eta Berta hil zutenetik Hondurasen beste 40 ekintzaile hil dituztela gogorarazi zuen (4). Berta hil zutenetik bost urteko mobilizazioan mehatxuak eta kriminalizazioa gertatu dira. Guevarak gertatutakoa argitzeko “borondate politiko falta” ere salatu zuen, izan ere, akusatuaren abokatuen dilatazioan eta oztopatzean agerian geratu da hori, baita audientzia horren gardentasun falta ere. Halaber, giro etsaia eta zigorgabetasuna gorabehera, COPINHek eta familiak mobilizatzen jarraitu dutela azpimarratu zuen.

Gogoratu behar dugu krimen hau 2016an gertatu zela, baina 2009an Hondurasen estatu kolpe bat eman zela Mel Zelayaren gobernu demokratikoki hautatuaren aurka. Orduz geroztik hauteskundeak antolatu diren arren, horietako bakoitza salatu egin dute urte askotarako, eta horrek herritarren erreakzioa eta istilu handiak eragin ditu. Estatu-kolpeaz geroztik, gobernua Alderdi Nazionalaren esku egon da, eta horrek gutxiengo bati egiten dio mesede, Atala familia barne hartzen duen elite bati. Hala adierazi zuen Christian Duarte kazetariak martxoaren 5ean, Bertaren hilketaren urteurrenean (5): “2009ko estatu-kolpearen ondoren, Honduras Is Open for Business [Honduras zabalik dago negozioetara] ekitaldiak, aipatutako familiek (Atala barne) bultzatuta, herrialdeko baliabide naturalak banatzea ahalbidetu zuen, gerra-harrapakin gisa, Rio Blanco barne. Baliabide horien beste adierazpide bat da elitearen eta politikarien arteko mesede-trukea, toki- eta nazio-mailan, eta horiei ekarpen militarra gehitu behar zaie, kasu honetan bezala, edo nazioartekoa.

Kanpamentu Feminista ¡Viva Berta!

Espoliazio egoerak bere horretan jarraitzen du Hondurasen. Gaur egun, herri garifuna (afrikar jatorrikoa) oso aurka dago Enplegu eta Garapen Ekonomikorako Eremu – ZEDEen aurka; estatu-kolpearen ondoren lurralde eta baliabide gehiago kentzeko proposatutako eskema neoliberala da hau. (6)

Oinarrizko eskubideen aldeko etengabeko mobilizazio horren eta Bertak irudikatzen duena adibide ona da ¡Viva Berta! Kanpamendu Feminista (7) Justizia Gorte Gorenetik kanpo ezarri zena. Gosari informatiboan Yessica Trinidad kanpamentu horretako ordezkari batek ere parte hartu zuen. Kanpamentua bi hilabetez mantendu da, orain arte, eta epaia kaleratzerakoan itxi egingo da. Emakume asko igaro dira bertatik, eta gaur egun 150 inguru daude. Trinidaden arabera, Berta Caceresen adibideak bultzatuta emakumeek altxa egiten jarraitzen dute. Hona hemen beste adibide bat: zailtasunak zailtasun, eta beldurra (8), benetako justizia lortzeko modu bakarra da minutuoro gogoraraztea haien amarruen jakitun garela eta herriak ez duela engainatzen utziko.

Agerraldia Austra Bertha Flores Berta Caceresen amaren parte-hartzearekin amaitu zen. Bideo bidez, luzatu zuen ez zuela hil egin nahi “aurretik Berta Isabel hil zuten gaizkile guztiak zigortuta ikusi gabe, herri indigenen eskubideen defendatzailea, Ama Lurraren eta ibaien defendatzailea baitzen”. Era berean, “Bizitzaren eta giza eskubideen defendatzaileen aurkako hilketa krudel horiek ez jarraitzeko, borroka honekin batera jarraitzea espero dut, eredu izan dadin”. Hor jarraituko dugu.

Informazio gehiago: copinh.org eta www.aquiabajo.com/blog

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =

1Gaur ere egun sentitua da arlo pertsonalean eta familiarrean; izan ere, gure Juani Roncal maitearen (feminista, sendatzailea, sindikalista eta jarraitzailea) lehen urteurrena ospatzen dugu. Beti gurekin, Juani!!

2Horien artean, Sergio Rodríguez Orellana, DESAko komunitate eta ingurumen gaietarako gerentea eta Douglas Bustillo, ordura arte konpainia bereko segurtasun zuzendari gisa lan egin zuen teniente erretiratua.

3Txosten peritalak 86 orrialde ditu, eta bertan jasotzen dira dei garrantzitsu guztiak eta 17 zenbakiren edukiak. WhatsAppeko elkarrizketak ere bai.

4 2019an 29 hain zuzen! www.lavanguardia.com/politica/20191217/472307273432/activistas-denuncian-asesinato-de-29-defsores-de-ddhh-en-honduras-este-ano.html

5 “Las élites también mataron a Berta Cáceres” (sozietate berria, 2021eko martxoa)
https://nuso.org/articulo/las-elites-hondurenas-tambien-mataron-berta-caceres

6 “ZEDEak eta “hondakina” ikuspegia” www.alainet.org/es/articulo/212310

7 Hondurasko Giza Eskubideen Defendatzaileen Sare Nazionalak, COPINHek eta OFRANEHk ere deitu dute.

8 Bikote baten hilketak eta beste eraso askok izan dezaketen begi-bistako eraginaz gain, nahiz eta zilegi izan, Viva Berta Kanpamendu Feministak presioa jasan du hasi zen egunetik, parte-hartzaileei argazkiak eta bideoak ateratzen dizkieten polizia-elementuekin. Hori areagotu egin zen modu iraunkorrean jarraitzea erabaki zen egunetik, maiatzaren 11tik. (Honduras: polizia Nazionalak bideoak eta argazkiak hartzen ditu eta Viva Berta kanpamendu feministako defendatzaileen profilak altxatzen ditu www.business-humanrights.org/fr/dernières-actualités/honduras-policía-nacional-toma-vídeos-y-fotografías-y-levanta-perfiles-de-persona-alcalde

Blog de WordPress.com.

Subir ↑

A %d blogueros les gusta esto: