MITECO (Trantsizio Eufemikoko eta Erronka Demografikoko Ministerioa)

Ingurumen Ministerioa Trantsizio Ekologikorako eta Erronka demografikorako Ministerio gisa berritu zuten 2020an, Pedro Sanchezek gobernua bereganatu zuenean, PPren aurkako zentsura-mozioaren ostean. Pertsona askorentzat, izena politika berriak agintzen zituen zerbait bezala ikusi zen, beharbada aurreko esperientzia laburrean frogatu ezin izan zuena (2018ko ekainetik 2020ko urtarrilera). Beste batzuentzat handinahiegia zen. Proposamen friboloa. Edo gizarte-mugimenduen eskaerez jabetzea.

Urtebete ez da denbora asko balantzea egiteko, baina Sanchezen gobernuak nahikoa ebidentzia du ondorioztatzeko izen hori handia zitzaiola, edo ez den zerbait egozteko modu bat zela, edo uste ez duen horretan, edo garbiketa berdearen beste modu bat, nazioz gaindiko enpresa handiek ohituta gauzkatena bezalakoa. Egia esan, hortik ere esaten den bezala, orain arte asko frogatu ez arren, esan ez zuena trantsizio hori noiz hasiko zen da, eta trantsizio gisa, oraindik 0 mailan egotea, hasteko ez dakigu noiz.

Egia esan, ezustekoaren eta hasieraren ondoren, ebidentziek oso kontrako planteamendua adierazten dute. Agian herritarrak oharkabean igaroko dira. Agian, gobernua herritarrek hainbeste informazio jarraitzeko duten zailtasunaz baliatzen ari da, osasun eta ekonomia aldetik eragiten digun koronabirusaren krisi honetan murgilduta. Maskarak begiak eta belarriak ere estaltzen ditu, eta desmobilizazioa dakar. Baina ez zaigu oharkabean gertatzen hain zentzugabekeria handia.

Nuklearren jarraipena

MITECOren erabakirik harrigarrienetako bat, bere buruari agindutako trantsizio ekologiko horrekin kontraesankorrena, energia nuklearraren jarraipena da. Gogoratu behar dugu baimena berritu zioten lehen zentrala Garoñakoa zela; izan ere, PPren gobernuak beharrezko erreformak egitea proposatu zionean, Nuclenor jabeak (Iberdrola eta Endesa) aurrera ez egitea erabaki zuen.

Orain, PSOErekin, Almarazeko (Caceres) zentral nuklearrentzako baimenak berritu ditu 2027ra arte, eta bere bigarren taldea 2028ra arte, eta Vandellós II.a 2030era arte (oraindik beste berrikuntza baten zain dago, bere bizitza erabilgarria 2034ra arte ezartzen baita1), eta orain Confrentsekoari berritu behar zaio. Gainera, gogoratu behar dugu Iberdrolak bere eguzki parkeak aurkeztu zituela, zehazki Francisco Pizarrorena, ustez “Europako handiena”, 590 MWrekin, Almarazeko zentralaren ordezko gisa. Hortik ondorioztatzen da zentral horren energia ere ez litzatekeela guztiz ezinbestekoa izango, dagoeneko ordeztu egin baita. Portugalen ere hori ixtea eskatzen zuten.

Iberdrolaren Confrentseko (Valentzia) zentralak martxoaren 20an beteko du baimena, eta bere bizitza erabilgarria (40 urte) 2024an beteko du. Bitartean, urte batzuk daramatza istiluak pilatzen. Hala eta guztiz ere, Iberdrolak zentralaren jarduera 2030era arte luzatzea eskatu du, eta Segurtasun Nuklearreko Kontseiluak (CSN) berretsi du jarraitzeko borondatea duela. Orain gobernuari dagokio hori erabakitzea. Teresa Ribera Trantsizio Ekologikorako ministroak dagoeneko adierazi du Enresak, hondakin erradioaktiboak kudeatzen dituen enpresa publikoak, ez duela bi zentral baino gehiago aldi berean desmuntatzeko gaitasunik, Garoñakoa aipatuz, eta, beraz, jarraitzeko egokia dela ondorioztatu du.

Horren aurrean, hainbat galdera sortzen zaizkigu, asko desegite nuklearra ez ezagutzeari buruzkoak. Garoñaren desegitea zentraleko langileek egiten ari zirela uste genuen, horrela beren lanpostuetan mantendu ahal izateko. Ez genekien Enresa bezalako enpresa publiko batek egiten zuenik. Baina, gainera, ulertzen dugu Zoritarena 2010ean hasi zela desegiten eta orain 2021eko otsailean amaitu dela. Beraz, bi zentral aldi berean desegin ziren, Zorita eta Garoña. Nolanahi ere, deigarria da jarduera horretan emandako denbora luzea, eta, berriro ere, enpresa publikoa denez, horrek altxor publikoari eragiten dion kostua. Berriz ere, nuklearrari lotutako eta herritarrei endosatutako gainkostu ugari horietako beste bat. Zentral nuklearrak desegiteko aurreikusitako kostua 23.000 milioi eurokoa da!!!!

Baina, dena den, arazoa lan egiteko gaitasuna bada langabezia-mailekin, ezin al dira langile gehiago bilatu zentrala desegiteko? Edo, ezin da orain itzali eta gero desegin? Ministroak barkatuko digu, baina ez zaigu nahikoa arrazoi iruditzen, eta energia oso arriskutsu eta kutsagarri honekin jarraitzeko nahia iruditzen bazaigu, eta berriro ere oso garesti berresten dugun bezala. Baliogabea iruditzen zaigu bere burua trantsizio ekologikotzat jotzen duen ministerio batentzat, Fukushimako istripuaren ondoren, ingurumen- eta giza arrisku handia sortzen duten zentralak eta parke nuklear osoa berritzearen alde egotea.



Esaren hazkundea geldiarazten du, hiru minutu geroago berriro onartzeko

MITECOren beste desilusioetako bat esako urtegia handitzeko proiektu eztabaidagarria da. Urrian, Teresa Ribera Trantsizio Ekologikorako ministroak Esa handitzeko lanak geldiarazi zituen, hiru minutu geroago berriro baimentzeko.

(Iñigo URIZ / FOKU)

Esaren hazkuntza oso zalantzan jarri da, faila batean oinarritzen den mendi-hegal ezegonkor batean zimenduak jartzeak dakarren arriskuagatik; izan ere, 2003, 2004, 2006, 2007, 2013 urteetako irristatzeak bezalako istiluak jasaten ari dira etengabe. 2015ean, aldameneko Lasaitasuna urbanizazioko etxeak desjabetu egin ziren arrakalak izateagatik.

Egia esan, 2006tik dabiltza proiektua luzatzea dakarren eta amaitzea eragozten duen zerbait konpontzen saiatzen: proiektua 2001ean hasi zen!!!!! Ondorioz, luzapen horrek proiektuaren garestitzea dakar: 2007an dagoeneko %23,7 handitu zen!2 Kontu Auzitegiak 2018an xahutze publikoaren adibide gisa erabili zuen proiektu hori, ordurako kostua bikoiztu zelako.3 Obrak %75era iritsi direla uste da, baina, esan bezala, aipatutako arazongatik ez dira inoiz amaitzen.

Handitzearekin batera, Esako urtegiak hirukoiztu egingo luke gaur egun duen edukiera (446,86 hm³ -tik 1.525-ra4), eta horman duen edukiera handitzeak nabarmen handituko du arriskua, haren ezegonkortasun-egoeraren aurrean. Inguruko herrientzat kolapso baten arriskua mehatxu larria da5. Gertuen dagoen herria Zangoza da, 8,5 km-ra, 5.000 biztanlerekin. 25-30 minutu besterik ez zuten izango abisatu eta ihes egiteko. Aragoi ibaiaren ibilbidean honako herri hauek jarraitzen dute: Kaseda (1.000), Galipentzu (118), Zarrakastelu (2.500), Melida (747), Santakara (886), etab. Hala ere, 25 ordutan Zaragozako hiri erdia (milioi bat) urperatuko luke, Ebro ibaiaren ur-goraldiaren ondorioz, Aragoi ibaiadarra baita.

Esako urtegiaren hazkundeak, gainera, ondare kultural eta historikoaren adibide ugari urperatuko lituzke, eta babes naturalak diren gune ugari ere mehatxatzen ditu.

Ingurumenaren ikuspegitik ere kontuan hartu beharreko beste alderdi bat, baina baita MITECOk bere gain hartzen duela dioen demografiaren ikuspegitik ere, Aspurgiko urtegia da, Esako hazkuntzarekin batera etorriko litzatekeena. Jakina da, berotze globalaren ondorioz, gaur egun urtegien betetze-bolumenari eragiten dion murrizketa plubiometrikoa dagoela (2019ko Venezuelako krisi energetikoan, arrazoi nagusietako bat Guri mega-urtegiaren bolumen hidrikoa murriztea izan zen, herrialde horretako energia-hornitzaile nagusietako bat baita, 10.325 MWrekin)6. Esaren kasuan, jakina da gehikuntza burutu eta gero ez dela prezipitazio nahikorik egongo aurreikusitako bolumenerako.7

Horretarako, CHEk (Ebroko Konfederazio Hidrografikoa) beste urtegi bat eraiki nahi du Pirinioen aurreko haran batean, Zaraitzun (Salazar), Esako urtegia lurpeko hodi baten bidez urez hornitzeko.

Urtegi honek eragin izugarria izango du lurraldean hobekien kontserbatutako bailaretako batean. Baina gizartean ere eragin handia izango du, bailara honek, Nafarroako nekazal-eremu askok bezala, biztanleria-exodo handia jasan baitu. Urtegi horrek despopulazio hori areagotzea eragingo du; izan ere, lurrak galtzea eta baldintzak okertzea ekarriko du, dagoeneko oso baldintzatuak baitira. Esan bezala, proiektu honek ez dio erronka demografikoari ekarpen onik egingo.

Errausketarako trantsizioa

Gasco, Asensio & Arriola

Azken urteotan Euskal Herrian eta, zehazki, Gipuzkoan bizi izan den ingurumen- eta gizarte-gatazkarik handienetako bat hondakinak errausketa bidez kudeatzea da. Baina horri zabortegien bidezko kudeaketa gehitu zitzaion, iaz Zaldibarko hondamendiak sortutako gatazka ere gertatu baitzen. Bizkaiko lurraldean dagoen arren, Gipuzkoako mendebaldeko beharrak asetzen ditu. Biek PSOE dute arduradun nagusi, EAJrekin batera. Eta orain MITEKOk erakusten digun bezala, kasu bietan eufemismoen eta parekorik gabeko hizkuntza bikoitzaren erabilera erakutsi dute. Baita erantzukizunak saihestea ere.

Erraustegiaren kasuan, PSE izan zen Gipuzkoako Foru Aldundiaren Ingurumen eta Lanen kartera hartu zuena, EH Bilduren aurreko taldeak geldiarazi zuen Zubietako erraustegia berreskuratzearen arduraduna. Kargua José Ignacio Asensiok betetzen du. La Sexta Columna-ko (LaSexta) “Espainia zabortegi erraldoi bihurtzeko bidean?” programa berrian Atez Ateko sistema proposatzen da zabortegien eta erraustegien arazoak gainditzeko. Hala ere, hori da PSEk eta EAJk aurka egin zioten sistema. Beraz, alde horretatik, Trantsizio Ekologikoa ez zen inoiz planteatu. Edo azpitituluan diogun bezala, proposatu duen trantsizio bakarra errausketa izan da.

Proposamen horrekin batera, errausketaren proposamenarekin batera, eufemismoen hedapen handia egin da instituzioen eta PSEren aldetik, baina agian gehiago esan liteke manipulazio nahasia eta helburu positiboagoekin sortu ziren kontzeptu eta proposamenen jabetzea. PSEk eta Jose Ignacio Asensio proiektuaren arduradunak errausketa larrialdi klimatikoaren aurkako borrokarekin eta ekonomia zirkularrarekin lotu dute (beste eufemismo baten azpian ezkutatuta: “birbalorazio energetikoa”).

Larrialdi klimatikoari dagokionez, baliabide guztiak erabili ditu, baita erraustegiaren eremu berdinetan gai horretarako zentro bat sortzea ere!!!! Edo Gipuzkoa Klimaren Alde jardunaldiak antolatzea, edo 2019ko Klima Aldaketaren Nazioarteko Biltzarra (“Change the Change”) edo ekonomia zirkularrarekin bateragarria den proposamen gisa errausketa aurkeztu nahi duten Ekonomia Zirkularraren Nazioarteko Topaketak, hala ez denean: zikloan txertatzen diren zepak, gasak eta partikula kaltegarriak sortzen amaitzen den prozesu bat da, bai, baina kutsatzaile gisa. Gainera, adituen arabera, prozesu zirkular bat baino gehiago, hondakinetan prozesu kiribil bat bilatu beharko genuke.

Baina erraustea 2002tik Gipuzkoan aurka dagoen proiektua bada, 2020ko otsailean zabortegiek gaurkotasuna gogora arazi ziguten, Zaldibarko hondamendia gertatzerakoan. Horrek lotura handia du bertako PSOErekin eta Arriolaren irudiarekin, Eibarko alkatea baitzen Verter Recyclingi irekitzeko baimena eman zioten garaian. Jose Ignacio Barinaga jabea Eibarkoa da, eta Arriolaren laguna. Bere semea PSEko hautagaia izan zen 2007ko hauteskundeetan. Arriolaren idazkaria, Javier Sanchez Eibarko alkate izan zenean, Verter Recycling enpresako ordezkari eta akziodun zen.

Bestalde, enpresaren eta jabearen erantzukizun guztia delako iritzia zabaltzen saiatzen diren arren, erakund

Arriola EcoDesign-etaz arituz.

eek ere errua izango ez balute bezala. 2019ko azaroan, Eusko Jaurlaritzako Ingurumen Sailak, Arriolakoak, zabortegiko ez-betetzeak identifikatu zituen, baina zeintzuk ziren zehaztu gabe eta zehapenik jarri gabe. Gero kasuan ez jardutea hondamendia gertatzeko arrazoien artean sar deszakegu.

Gipuzkoako Foru Aldundiko Ingurumeneko zuzendari nagusi Mónica Pedreira Lanchas, Verter Recyclingeko akziodun batek sortutako enpresa bateko kontseilaria izan zen, eta haren anaia, Ivan Pedreira, Ingurumen Administrazioko zuzendari izendatu zuen Arriolak. Lotura posibleaz gain, guztiek eta Ingurumeneko sailburuorde Elena Moreno Zaldibarrek erantzukizun zuzena zuten Zaldibarren gertatutakoarekin; izan ere, ingurumenaren eginkizunetako bat zabortegien kontrolak eta ikuskapenak zaintzea da, ez baitziren batere eraginkorrak izan. Deigarria da pertsona horietako inork dimititu ez izana eta gertatutakoagatik erantzukizunik onartu ez izana. Horiek guztiak PSEk (PSOE) izendatu ditu. Trantsizio Ekologikoa hasteko modu bitxi samarra.

Zaldibar Argitu-k Arriolaren dimisioa eskatuz

Abiadura Handiko Trena

Euskal Y-a da beste euskal gatazka handi bat, orain Euskal Herrian Nafarroako adarra barne, Euskal H-a bihurtzen. Batzuetan kontua galtzen dugu: 23 urte al dira eraikuntza hasi zenetik? Beste artikulu batean genion bezala, eraikuntzari dagokionez, erritmo horretan hobe litzateke Abiadura Txikiko Trena deitzea8. Gainkostuek oztopatzen jarraitzen dute, eta aurrekontu faltak eta abiadura handiko trena lehentasun gisa baztertzen duten politika europarrek, berriz, geldiarazi egin dute. Baina bizirik darrai oraindik.

Mugitu!Mugimenduaren ekintza (Argazkia: http://www.ekinklik.org)

Martxoaren 1ean proiektu hau bere bidean ezabatzen ari den hainbat landa eta historia eraikinetako bat eraitsi zuten, Donostiako Martuten auzoko Erbetegi dorretxea9. Haren eraispena AHTa Gipuzkoako hiriburura sartzearekin bat dator, non bere geltoki bakarra kokatuko den (Ezkio-Itsasoko geltokiaz gain, H lotunean (orain korapiloa Elorrion badago ere), eta are gehiago orain, Irungoa bezala, ibilbidearen amaieran eta linea frantsesarekiko lotura gisa (gobernu horrek baztertu egin zuen AHT bat eraikitzeko asmoa) eta beste bat Astigarragan merkantzia-trenaren proiektu gisa.

Baina estazio horiek hasi gabe daudenean, horrenbeste geltoki anbizio handiegia dirudi, batez ere kostu handia eta gauzatzeko zailtasunak dituztelako (Donostiakoa 2020ko apirilean hasi behar zen, duela ia urtebete! 42 hilabeteko iraupenarekin, bere amaiera 2023ko udazkenerako aurreikusten zen). Izan ere, zonaldeko gainerako probintzietan eta estatuan abiadura handiko trenaren proiekturik ez dagoenez (3400 km ez ezik – baina ez inguruan), euskal hiriburuak komunikatzea ez ds nahiko, baizik eta sare hori sare arruntarekin lotu behar da. Eta gogorarazi nahi dugu geltokirik gabe proiektu honek, orain erakusten duen bezala, nahiz eta milioi askoko aurrekontua izan, ez duela ezertarako balio.

Hala, Europar Batasunetik baztertu arren, Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak hortik finantzatzen saiatzen jarraitzen dute. Joan den martxoan AHTa Europari egindako laguntza-eskaeran sartu zuten biek.

Mugitu!Mugimenduaren ekintza (Argazkia: http://www.ekinklik.org)

Gaineratu behar da Eusko Jaurlaritzaren eskaerak Iberdrola eta Petronorrentzako finantzaketa ere jasotzen duela, biak ere enpresa pribatuak eta ingurumenean eragin handia dutenak direnean, eta Nafarroako Foru Gobernuarenean Nafarroa II ubiderako eta 5G ezartzeko partidak ere sartu dituztela, biak ere ingurumen mailan oso kontrakoak direnak. Diru laguntza eskaera horiek PSOEren gobernu zentralak bermatu ditu azken batean.

Mugitu!Mugimenduaren ekintza (Argazkia: http://www.ekinklik.org)

Baina gogora dezagun Nafarroan AHTa bultzatzen duena PSOE (PSN) eskualdeko gobernua dela, eta Eusko Jaurlaritzan, EAJ eta PSOE koalizioa. Azken hori Eusko Jaurlaritzako Herri Lan eta Garraio Sailaren ardurapean egon da 2009tik 2020ra, Iñaki Arriolaren izenean. Gaur egun, Ingurumen, Lurralde Plangintza eta Etxebizitzako sailburua da, eta, beraz, EAEko AHTaren arduraduna. Arriolak ere, esan bezala, lotura estua du Zaldibarko zabortegiaren jabeekin.

Oligopolioaren babesa

Eta harridura sortzen du Estatuko gobernuak, autonomikoek eta PSOEk, zehazki, oligopolioa, Iberdrola, Endesa eta Repsol/Petronor bezalako enpresak babesteak. Alde batetik, diogun bezala, zentralen jarraipena erraztuz eta horientzako funts europarrak inbertituz eta bilatuz. Baina, batez ere, Ingurumen Sailetik, Muskizeko (Meatzaldea) Petronorreko (Repsol) findegitik hurbil dagoen populazioa etengabe gaseztatzea ahalbidetzera, eta, ondorioz, atmosfera eta ibaiak kutsatzea, larrialdi klimatikoan ere eraginez.

Ingurumen Sailak inguruko komunitateari lagundu beharko litzaizkioke, lehenengo kaltetuak direnak, baina baita alarma-sistemaren lehen maila direlako ere, haiek baitira zerbait hauteman bezain laster komunikatzen dutenak. Hala ere, airearen kalitatea neurtzeko sistemak ez dira egokiak eta ez dira nahikoak; izan ere, batez ere gas-ihesak, sugarrak, keak, etab. eten gabe errepikatzen direlako: martxoaren 1a, otsailaren 2a, 13a eta 14a, urtarrilaren 18a, 2020ko abenduaren 8a, 20a eta 22a, etab.

Ondorioa

Hori guztia dela eta, Trantsizio Ekologikoko Ministerio horri dagokionez, bere izena eufemismo hutsa dela ondorioztatzen dugu; izan ere, bere jardunak eta formek ez dute helburu ekologikorik, eta ingurumenarekiko eta pertsonekiko errespeturik gabeko jardunbide berberak mantentzearen alde egiten du. Hori ausarkeriatzat hartzen dugu, pertsonei gertatzen ari ez den zerbait ikusaraztea. Nahastu. Era berean, biztanleengan normalizatu egiten du gero beteko ez den zerbait esan ahal izatea, eta hori oso desegokia da gizarte osasuntsu batentzat. Arduragabekeria da, halaber, ondo dakizuenez, zenbait maila atzeraezinetan ingurumen-, klima-, osasun- eta abar-krisien aurrean jarduteko unea delako. Gobernuari eskatzen diogu, beraz, eufemismoak alde batera utz ditzala eta kontsekuentea izan dadila hasieran ezarritako planteamenduekin, eta horren arabera joka dezala. Herritarrek eta ingurumenak eskertuko diote.

3 Lanak 2000. urtean esleitu ziren 113,5 milioiren truke eta 2017an 253 milioitik gorakoak ziren. www.heraldo.es/noticias/aragon/2018/06/14/el-tribunal-cuentas-cuestiona-sobrecoste-del-110-las-obras-yesa-1249238-300.html

Responder

Introduce tus datos o haz clic en un icono para iniciar sesión:

Logo de WordPress.com

Estás comentando usando tu cuenta de WordPress.com. Salir /  Cambiar )

Google photo

Estás comentando usando tu cuenta de Google. Salir /  Cambiar )

Imagen de Twitter

Estás comentando usando tu cuenta de Twitter. Salir /  Cambiar )

Foto de Facebook

Estás comentando usando tu cuenta de Facebook. Salir /  Cambiar )

Conectando a %s

Blog de WordPress.com.

Subir ↑

A %d blogueros les gusta esto: